Artykuły, Seksuologia

Dyspareunia u kobiet – bolesne współżycie seksualne

dyspareunia

Kiedy seks nie daje satysfakcji

Dyspareunia (gr. dys – trudny, bolesny i páreunos – leżeć obok siebie w łóżku) to najprościej mówiąc bolesne współżycie. Jest to dysfunkcja seksualna występująca zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn.

Szacuje się, że bolesne stosunki to problem mniej więcej 17% aktywnych seksualnie kobiet. Nie jest to zatem rzadkość.

Jedna z pacjentek zgłasza silne dolegliwości bólowe, pojawiające się przy próbie wprowadzenia członka do pochwy oraz podczas penetracji. Jest w stanie współżyć, ale odczuwa przy tym ogromny dyskomfort fizyczny. Problem trwa od kilkunastu lat. Pacjentka urodziła dwoje dzieci. Podaje, że seks nigdy nie był satysfakcjonujący. W wywiadzie klinicznym ujawnia jednocześnie, że podczas każdego zbliżenia fizycznego z mężczyzną ma orgazm (wsytarczy samo potarcie penisem wejścia do pochwy). Opisuje go jako intensywne i przyjemne doznanie, które pojawia się już kilka seksund po rozpoczęciu pieszczot z mężczyzną.

Powyższy przykład dowodzi, że dyspareunia nie jest jednoznaczna z brakiem przyjemności i możliwości przeżywania orgazmu. Wiele kobiet odczuwających ból podczas penetracji, przeżywa jednocześnie silne podniecenie w trakcie stymulacji łechtaczki lub innych części ciała.

Według kryteriów diagnostycznych (w ICD-10: F52.6), dyspareunię (psychogenną) diagnozujemy kiedy:

  • kobieta nie jest zdolna do realizowania własnych pragnień seksualnych
  • problem bolesności przy penetracji występuje często, ale nie musi występować zawsze
  • przyjmuje się, że dolegliwości powinny trwać dłuższy czas (około 6 miesięcy)
  • przyzczyny są natury psychologicznej (musimy wykluczyć wpływ schorzeń somatycznych, innych zaburzeń psychicznych, farmakoterapii)

Ból może pojawiać się tylko na początku (u wejścia do pochwy), albo podczas całego stosunku seksualnego. Może też mieć miejsce sytuacja, kiedy ból pojawia się wyłącznie podczas głębokiej penetracji. Kiedy pojawia się problem bolesnego współżycia, powinniśmy także zastanowić się, czy nie mamy do czynienia z pochwicą lub suchością pochwy. Są to odrębne dysfunkcje seksualne, które na wstępie należy wykluczyć.

Przyczyny bolesnych stosunków seksualnych

Etiologia dyspareunii jest złożona. W praktyce, stosuje się podział na dyspareunię organiczną (omówienie pojawi się w odrębnym artykule) oraz dyspareunię psychogenną. Zdarzają się także przypadki (u około 7% kobiet) dyspareunii o nieustalonej przyczynie – jest to tzw. vulvodynia czyli trwający miesiącami, niekiedy nawet latami ból sromu, pojawiający się bez stymulacji zewnętrznej. Najczęstsza forma to tzw. vestibulodynia, czyli ból odczuwany w przedsionku pochwy.

Częstą przyczyną bolesnych stosunków jest doświadczenie przemocy seksualnej w przeszłości. Do innych psychologicznych czynników należą:

  • doświadczenie przemocy seksualnej (molestwowania) w dzieciństwie
  • ból może mieć charakter wtórny do wcześniejszych doświadczeń związanych z przeżyciem bólu fizycznego  (nierzadko taka sytuacja ma miejsce po porodzie, kiedy wykluczono fizyczne nieprawidłowości, a kobieta przeżywa lęk przed spółkowaniem)
  • dyspareunia może być wbiórcza (tylko z wybranym partnerem) – wówczas oczywiście pozostaje do rozpoznania problem w relacji partnerskiej
  • etiologia może być też czysto seksualna, kiedy pojawiają się trudności z podnieceniem, pojawia się równocześnie problem z odpowiednim nawilżeniem, co też może skutkować dolegliwościami bólowymi
  • przyczyny o charakterze nerwicowym, związane z przeżywaniem wewnętrznych konfliktów, lęków

Aby prawidłowo rozpoznać dyspareunię, nierzadko konieczne są wizyty u ginekologa i seksuologa psychoterapeuty. Najczęściej wymagane są badania lekarskie (stężenia hormonów, fMRI, pochwowa fotopletyzmografia, badania fizykalne) oraz szczegółowy wywiad kliniczno-seksuologiczny. Leczenie zależy oczywiście od stwierdzonych przyczyn. W przypadku dyspareunii psychogennej najlepsze wyniki daje psychoterapia, ale stosuje się także relaksację i psychoedukację.

Autor: Marta Żak

Literatura:

  1. Lew-Starowicz, Z., Skrzypulec, V., (red.) „Podstawy Seksuologii”, Wydawnictwo PZWL, 2010
  2. Czernikiewicz, W., Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrzengo SWPS w Warszawie
  3. Bancroft, J., „Seksualność człowieka”, Elsevier Urban&Partner, 2002

You Might Also Like

No Comments

Leave a Reply